HPV چیست و مثبت شدن آزمایش آن چه معنایی دارد؟

شنیدن این‌که آزمایش HPV شما مثبت شده، می‌تواند نگرانی زیادی به همراه داشته باشد: نگرانی دربارهٔ سرطان، دربارهٔ رابطه و دربارهٔ آینده. بیشتر این نگرانی‌ها از اطلاعات ناقص می‌آیند. در این نوشته توضیح می‌دهیم HPV چیست، چگونه منتقل می‌شود، چه زمانی اهمیت پیدا می‌کند و چگونه می‌توان با غربالگری و واکسن از سلامت خود محافظت کرد.

HPV چیست و چقدر شایع است؟

ویروس پاپیلومای انسانی یا HPV (Human Papillomavirus) شایع‌ترین عفونت آمیزشی در جهان است و بیشتر افرادی که رابطهٔ جنسی دارند، در دوره‌ای از زندگی با آن روبه‌رو می‌شوند. ابتلا به این ویروس بسیار معمول است و به‌تنهایی دربارهٔ سبک زندگی یا رفتار فرد چیزی نمی‌گوید.

HPV یک ویروس واحد نیست، بلکه خانواده‌ای با بیش از صد نوع است. این انواع به دو گروه کلی تقسیم می‌شوند:

• انواع کم‌خطر، مانند انواع ۶ و ۱۱، که می‌توانند زگیل تناسلی ایجاد کنند اما با سرطان ارتباطی ندارند.
• انواع پرخطر، مانند انواع ۱۶ و ۱۸، که اگر سال‌ها در بدن باقی بمانند، می‌توانند به تغییرات سلولی و در نهایت سرطان بینجامند.

بیشتر افراد مبتلا هیچ نشانه‌ای ندارند و از وجود ویروس خبر ندارند.

آیا HPV همیشه به سرطان می‌انجامد؟

نه، در بیشتر موارد سیستم ایمنی بدن ویروس را طی یک تا دو سال پاک می‌کند و هیچ مشکلی باقی نمی‌ماند. فقط بخش کوچکی از عفونت‌ها با انواع پرخطر پایدار می‌شوند.

عفونت پایدار با انواع پرخطر ممکن است در طول سال‌ها به تغییراتی در سلول‌های دهانهٔ رحم بینجامد. این تغییرات پیش‌سرطانی معمولاً روند آهسته‌ای دارند و اگر با غربالگری پیدا شوند، پیش از تبدیل شدن به سرطان قابل درمان‌اند. به همین دلیل سرطان دهانهٔ رحم از سرطان‌هایی است که با غربالگری منظم تا حد زیادی قابل پیشگیری است.

HPV علاوه بر دهانهٔ رحم، با برخی سرطان‌های ولو، واژن، مقعد و گلو هم مرتبط است. سیگار کشیدن احتمال پایدار ماندن عفونت را بیشتر می‌کند و ترک آن به بدن در پاک کردن ویروس کمک می‌کند.

HPV چگونه منتقل می‌شود؟

HPV عمدتاً از راه تماس جنسی و تماس مستقیم پوست با پوست در ناحیهٔ تناسلی منتقل می‌شود. برای انتقال، دخول لازم نیست و ویروس ممکن است از فردی بدون هیچ نشانه‌ای منتقل شود.

چند نکتهٔ مهم دربارهٔ انتقال:

• ویروس ممکن است سال‌ها پس از ابتلا بدون نشانه در بدن بماند، بنابراین تعیین زمان یا منبع ابتلا معمولاً ممکن نیست.
• کاندوم خطر انتقال را کم می‌کند، اما چون همهٔ پوست ناحیه را نمی‌پوشاند، محافظت کامل ندارد.
• HPV از راه وسایل عمومی مانند سرویس بهداشتی یا استخر منتقل نمی‌شود.

واکسن مؤثرترین راه کاهش خطر ابتلاست و استفادهٔ درست و پیوسته از کاندوم هم خطر را کم می‌کند. از آن‌جا که ویروس در بیشتر افراد بی‌نشانه است، نبود زگیل یا نشانهٔ ظاهری در همسر به معنای نبود ویروس نیست. به همین دلیل غربالگری منظم برای همهٔ زنانی که رابطهٔ جنسی داشته‌اند، اهمیت دارد.

مثبت شدن آزمایش HPV چه معنایی دارد؟

مثبت شدن آزمایش HPV یعنی در نمونهٔ گرفته‌شده از دهانهٔ رحم، یکی از انواع پرخطر ویروس دیده شده است؛ این به معنای سرطان نیست. معنای این نتیجه و قدم بعدی به چند عامل بستگی دارد: نوع ویروس، نتیجهٔ پاپ‌اسمیر، سن شما و سابقهٔ آزمایش‌های قبلی.

بسته به این عوامل، ممکن است یکی از این مسیر‌ها پیشنهاد شود:

• تکرار آزمایش پس از مدت مشخصی، چون بسیاری از عفونت‌ها در این فاصله پاک می‌شوند
• انجام پاپ‌اسمیر، اگر همراه آزمایش HPV انجام نشده باشد
• کولپوسکوپی، یعنی بررسی دقیق‌تر دهانهٔ رحم با یک ابزار بزرگ‌نمایی، و در صورت نیاز نمونه‌برداری

مثبت شدن آزمایش در یک فرد متأهل لزوماً به معنای رابطهٔ تازه یا خیانت نیست. ویروس ممکن است سال‌ها پیش وارد بدن هر یک از دو نفر شده و تازه در آزمایش دیده شده باشد.

غربالگری دهانهٔ رحم چگونه از شما محافظت می‌کند؟

غربالگری منظم، تغییرات سلولی را سال‌ها پیش از آن‌که به سرطان تبدیل شوند پیدا می‌کند تا بتوان آن‌ها را درمان کرد. دو آزمایش اصلی در این زمینه وجود دارد:

	آزمایش HPV	پاپ‌اسمیر
چه چیزی را بررسی می‌کند	وجود انواع پرخطر ویروس	ظاهر سلول‌های دهانهٔ رحم
کاربرد اصلی	شناسایی افرادی که در معرض خطر بیشترند	یافتن تغییرات سلولی
نمونه‌گیری	از دهانهٔ رحم، مشابه پاپ‌اسمیر	از دهانهٔ رحم

سازمان جهانی بهداشت آزمایش HPV را به‌عنوان روش ترجیحی غربالگری توصیه می‌کند. سن شروع، نوع آزمایش و فاصلهٔ تکرار آن در راهنما‌های مختلف کمی متفاوت است و برای شما بر اساس سن، سابقه و نتایج قبلی تعیین می‌شود. نمونه‌گیری معمولاً چند دقیقه طول می‌کشد و با رضایت شما و با توضیح هر مرحله انجام می‌شود.

واکسن HPV برای چه کسانی مفید است؟

واکسن HPV وقتی پیش از آغاز رابطهٔ جنسی و تماس با ویروس تزریق شود، بیشترین اثر را دارد. به همین دلیل سازمان جهانی بهداشت تزریق آن را در دختران نه تا چهارده‌ساله در اولویت قرار داده است.

واکسن برای برخی بزرگسالان هم مفید است. حتی اگر با یک نوع ویروس تماس داشته‌اید، واکسن می‌تواند از انواع دیگر محافظت کند. سنی که تزریق در آن توصیه می‌شود و تعداد نوبت‌ها در راهنما‌های مختلف متفاوت است و تصمیم دربارهٔ آن باید با توجه به سن و شرایط شما گرفته شود. واکسن عفونت موجود را درمان نمی‌کند و جایگزین غربالگری نیست.

آیا HPV درمان دارد؟

دارویی برای از بین بردن خود ویروس وجود ندارد، اما بیماری‌هایی که ویروس ایجاد می‌کند قابل درمان‌اند. زگیل‌های تناسلی با روش‌های موضعی یا درمان‌های سرپایی برطرف می‌شوند، هرچند ممکن است دوباره ظاهر شوند. تغییرات پیش‌سرطانی دهانهٔ رحم هم با روش‌هایی ساده و معمولاً سرپایی برداشته می‌شوند.

برای کمک به بدن در پاک کردن ویروس، ترک سیگار و پیگیری منظم طبق برنامه‌ای که برای شما تعیین می‌شود، مهم‌ترین کار‌ها هستند. مکمل‌ها یا درمان‌های تبلیغاتی که ادعای «پاک کردن» ویروس را دارند، پشتوانهٔ علمی کافی ندارند.

HPV ویروسی شایع است و مثبت شدن آزمایش آن، آغاز یک پیگیری است، نه یک تشخیص ترسناک. با غربالگری منظم، پیگیری به‌موقع و در صورت مناسب بودن، واکسن، می‌توانید با آرامش از سلامت دهانهٔ رحم خود مراقبت کنید. ما در هر مرحله، از توضیح نتیجهٔ آزمایش تا برنامهٔ پیگیری، کنار شما هستیم.