ترشحات واژن: چه ترشحی طبیعی است و چه زمانی باید بررسی شود؟

کمتر زنی هست که دست‌کم یک بار از خودش نپرسیده باشد این ترشح طبیعی است یا نه. پاسخ بیشتر وقت‌ها مثبت است: ترشح واژن نشانهٔ کار درست بدن است، نه نشانهٔ کثیفی یا بیماری. با این حال، تغییر در ترشح می‌تواند نخستین نشانهٔ عفونتی باشد که درمانش ساده است. شناختن الگوی طبیعی بدنتان کمک می‌کند تغییر را زود ببینید و بی‌دلیل نگران نشوید.

ترشح طبیعی واژن چه شکلی دارد؟

ترشح طبیعی معمولاً شفاف یا سفید شیری است، بوی تندی ندارد و با خارش یا سوزش همراه نیست. این ترشح از غده‌های دهانهٔ رحم و دیوارهٔ واژن می‌آید و سلول‌های کهنه را با خود بیرون می‌برد. باکتری‌های مفید واژن، که بیشترشان از گروه لاکتوباسیلوس‌اند، محیط را کمی اسیدی نگه می‌دارند و جلوی رشد میکروب‌های بیماری‌زا را می‌گیرند.

مقدار و قوام ترشح در طول ماه تغییر می‌کند:

• پس از قاعدگی، ترشح کم و گاهی چسبنده است.
• نزدیک تخمک‌گذاری، شفاف، لغزنده و کش‌دار می‌شود، شبیه سفیدهٔ خام تخم‌مرغ، و مقدارش بیشتر است.
• پس از تخمک‌گذاری، دوباره غلیظ‌تر و کدرتر می‌شود.

در بارداری و هنگام مصرف برخی روش‌های هورمونی هم ترشح بیشتر می‌شود. پس از یائسگی، با کاهش استروژن، ترشح معمولاً کمتر می‌شود. لکهٔ زرد کم‌رنگی که پس از خشک شدن ترشح روی لباس زیر می‌ماند هم معمولاً طبیعی است.

چه چیزی ترشح را غیرعادی می‌کند؟

ترشح وقتی غیرعادی است که نسبت به الگوی همیشگی شما تغییر آشکار کند: رنگ، بو یا مقدار آن عوض شود، یا نشانه‌های تازه‌ای مثل خارش، سوزش، درد یا خونریزی کنارش بیاید. هیچ رنگ یا مقداری به‌تنهایی تشخیص نمی‌دهد؛ معنای ترشح در کنار نشانه‌های دیگر و شرایط شما روشن می‌شود.

دو دوره در زندگی نیاز به توجه ویژه دارند. در بارداری ترشح معمولاً بیشتر می‌شود و این طبیعی است، اما آبریزش ناگهانی یا ترشح آبکی پیوسته ممکن است نشانهٔ پارگی کیسهٔ آب باشد و باید بی‌درنگ بررسی شود. پس از یائسگی، نازک و خشک شدن دیوارهٔ واژن ممکن است با سوزش، ترشح کم و آبکی یا درد هنگام رابطه همراه شود؛ این وضعیت شایع و قابل درمان است.

به همین دلیل، توصیف دقیق برای ماما یا پزشک بسیار کمک‌کننده است: از کی شروع شده، چه رنگ و بویی دارد، آیا خارش یا سوزش ادرار هم هست، و آیا اخیراً آنتی‌بیوتیک مصرف کرده‌اید یا تغییری در شرایط زندگی‌تان رخ داده است.

علت‌های رایج ترشح غیرعادی کدام‌اند؟

سه علت شایع ترشح غیرعادی، واژینوز باکتریایی، عفونت قارچی و عفونت تریکوموناس است؛ عفونت‌های دهانهٔ رحم کمتر خود را با ترشح نشان می‌دهند، اما مهم‌اند. در جدول زیر، منظور از ولو بخش بیرونی اندام تناسلی است.

علت	ترشح معمول	نشانه‌های همراه
واژینوز باکتریایی	رقیق، سفید یا خاکستری	بوی ماهی‌مانند، به‌ویژه پس از رابطه؛ معمولاً بدون خارش
عفونت قارچی (کاندیدا)	غلیظ و سفید، شبیه پنیر، گاهی آبکی	خارش، سوزش و قرمزی ولو؛ معمولاً بی‌بو
تریکوموناس	زرد مایل به سبز، گاهی کف‌آلود	بوی نامطبوع، سوزش ادرار، تحریک ولو
کلامیدیا و سوزاک	گاهی افزایش ترشح، اغلب بدون نشانه	خونریزی پس از رابطه یا میان قاعدگی‌ها، درد لگن

واژینوز باکتریایی شایع‌ترین علت ترشح غیرعادی در زنان سنین باروری است. در آن تعادل باکتری‌های واژن به هم می‌خورد. عفونت جنسی به معنای معمول نیست، اما با رابطهٔ جنسی، شستشوی داخل واژن و استعمال دخانیات بیشتر دیده می‌شود.

عفونت قارچی با رشد بیش از حد قارچ کاندیدا رخ می‌دهد و پس از مصرف آنتی‌بیوتیک، در بارداری و در دیابت کنترل‌نشده شایع‌تر است. این عفونت از راه رابطهٔ جنسی منتقل نمی‌شود.

تریکوموناس، کلامیدیا و سوزاک از راه رابطهٔ جنسی منتقل می‌شوند. کلامیدیا و سوزاک اغلب هیچ نشانه‌ای ندارند، اما اگر درمان نشوند می‌توانند به عفونت لگن و آسیب لوله‌های رحمی برسند. به همین دلیل، اگر احتمال عفونت جنسی وجود دارد، آزمایش اهمیت دارد و همسر هم باید درمان شود.

ترشح خون‌آلود پایدار، به‌ویژه پس از رابطه یا پس از یائسگی، همیشه باید بررسی شود، حتی اگر دردی همراهش نباشد.

چرا خوددرمانی با داروی ضدقارچ همیشه کمک نمی‌کند؟

چون بسیاری از ترشح‌هایی که «قارچ» به نظر می‌رسند، در واقع علت دیگری دارند و درمان متفاوتی می‌خواهند. مطالعه‌ها نشان داده‌اند که حتی زنانی که پیش‌تر عفونت قارچی داشته‌اند، در حدس زدن نوع عفونت خود زیاد اشتباه می‌کنند. واژینوز باکتریایی و تریکوموناس به داروی ضدقارچ پاسخ نمی‌دهند و مصرف تکراری آن فقط تشخیص را عقب می‌اندازد.

اگر نخستین بار است که چنین نشانه‌ای دارید، باردار هستید، نشانه‌ها پس از درمان برگشته یا چند بار در سال تکرار می‌شود، یا احتمال عفونت جنسی وجود دارد، معاینه و آزمایش ترشح لازم است. معاینه معمولاً کوتاه است: گرفتن نمونه با یک سواب و در صورت لزوم، آزمایش‌های تکمیلی.

چگونه می‌توان سلامت واژن را حفظ کرد؟

واژن خودش را تمیز نگه می‌دارد و بیشترین کمک شما این است که در این کار دخالت نکنید.

• شستشوی داخل واژن را کنار بگذارید؛ تعادل باکتری‌ها را به هم می‌زند و خطر واژینوز را بالا می‌برد.
• ناحیهٔ بیرونی را با آب ساده یا شوینده‌ای ملایم و بی‌عطر بشویید.
• از اسپری‌ها، پودر‌ها و دستمال‌های معطر برای ناحیهٔ تناسلی پرهیز کنید.
• لباس زیر نخی و نه چندان تنگ بپوشید و لباس خیس را پس از ورزش زود عوض کنید.
• پس از توالت، از جلو به عقب پاک کنید.
• پد روزانه را اگر لازم است استفاده کنید، مرتب عوض کنید؛ استفادهٔ مداوم از آن ممکن است پوست را تحریک کند.
• در رابطه‌ای که احتمال عفونت جنسی در آن هست، کاندوم خطر انتقال را کم می‌کند.

ترشح واژن در دختران نوجوان چه معنایی دارد؟

ترشح سفید یا شفاف معمولاً چند ماه تا یک سال پیش از نخستین قاعدگی ظاهر می‌شود و نشانهٔ طبیعی بلوغ است. بسیاری از دختران از این تغییر نگران می‌شوند یا خجالت می‌کشند و درباره‌اش چیزی نمی‌گویند. توضیحی ساده و آرام از سوی مادر یا مراقب کافی است تا بدانند بدنشان در حال آماده شدن برای قاعدگی است. اگر ترشح با خارش، بوی بد یا سوزش همراه شد، بررسی لازم است، همان‌طور که در بزرگسالان.

ترشح واژن زبان بدن است و یاد گرفتن این زبان ترس را کم می‌کند. اگر الگوی همیشگی بدنتان را بشناسید، تغییر را زود می‌بینید و می‌توانید بدون نگرانی و بدون خجالت برای بررسی مراجعه کنید.