غربالگری
پاپاسمیر چیست و چه زمانی باید انجام شود؟
پاسخ کوتاه
پاپاسمیر آزمایشی ساده و کوتاه است که با برداشتن نمونه‌ای از سلول‌های دهانهٔ رحم، تغییر‌های پیش‌سرطانی را سال‌ها پیش از تبدیل شدن به سرطان پیدا میکند. امروزه آزمایش ویروس پاپیلومای انسانی هم کنار آن یا به جای آن انجام می‌شود. سن شروع و فاصلهٔ آزمایش‌ها را برنامهٔ غربالگری و شرایط شما تعیین میکند.
بسیاری از زنان پاپاسمیر را سال‌ها عقب می‌اندازند؛ گاهی از ترس درد، گاهی از خجالت، و گاهی چون نمی‌دانند اصلاً برای چیست. این آزمایش چند دقیقه طول می‌کشد و یکی از مؤثرترین ابزار‌هایی است که پزشکی برای پیشگیری از سرطان در اختیار دارد. در این نوشته توضیح می‌دهیم پاپاسمیر چه میکند، کی لازم است و روز آزمایش چه انتظاری داشته باشید.
پاپاسمیر چه چیزی را بررسی میکند؟
پاپاسمیر سلول‌های دهانهٔ رحم را بررسی میکند تا تغییر‌های غیرعادی را پیش از آنکه به سرطان تبدیل شوند پیدا کند. دهانهٔ رحم بخش پایینی و باریک رحم است که به انتهای واژن باز می‌شود. در این آزمایش، نمونهٔ کوچکی از سلول‌های سطح آن برداشته و زیر میکروسکوپ بررسی می‌شود.
تقریباً همهٔ سرطان‌های دهانهٔ رحم با عفونت پایدار انواع پرخطر ویروس پاپیلومای انسانی (HPV) شروع می‌شوند. این ویروس بسیار شایع است و بیشتر کسانی که رابطهٔ جنسی دارند، در طول زندگی دست‌کم یک بار با آن روبه‌رو می‌شوند. در بیشتر موارد، دستگاه ایمنی بدن ظرف یکی دو سال ویروس را پاک میکند. اما اگر عفونت با یک نوع پرخطر سال‌ها باقی بماند، ممکن است سلول‌های دهانهٔ رحم به‌تدریج تغییر کنند.
این تغییر‌ها بسیار کند پیش می‌روند. به گفتهٔ سازمان جهانی بهداشت، در زنانی که دستگاه ایمنی سالم دارند، تبدیل این تغییر‌ها به سرطان معمولاً پانزده تا بیست سال طول می‌کشد. همین فاصلهٔ طولانی است که غربالگری را این‌قدر ارزشمند میکند: فرصت کافی هست تا تغییر‌ها پیدا و درمان شوند.
پاپاسمیر و آزمایش اچ‌پی‌وی چه فرقی دارند؟
پاپاسمیر به دنبال سلول‌های تغییرکرده است، و آزمایش اچ‌پی‌وی به دنبال خود ویروسی که این تغییر‌ها را ایجاد میکند. هر دو معمولاً از یک نمونه انجام می‌شوند و روش نمونه‌گیری برای شما تفاوتی ندارد.
| پاپاسمیر | آزمایش اچ‌پی‌وی | |
|---|---|---|
| چه چیزی را می‌سنجد | تغییر ظاهر سلول‌های دهانهٔ رحم | وجود انواع پرخطر ویروس |
| کاربرد اصلی | یافتن تغییر‌های موجود | یافتن خطر پیش از ایجاد تغییر |
| فاصلهٔ معمول در صورت جواب طبیعی | حدود هر سه سال | حدود هر پنج سال یا بیشتر |
آزمایش اچ‌پی‌وی حساس‌تر است و برای همین سازمان جهانی بهداشت و بسیاری از کشور‌ها آن را به‌عنوان آزمایش اصلی غربالگری توصیه می‌کنند. وقتی جواب آزمایش اچ‌پی‌وی مثبت باشد، معمولاً پاپاسمیر روی همان نمونه بررسی می‌شود تا روشن شود قدم بعدی چیست.
در برخی برنامه‌های غربالگری، نمونهٔ آزمایش اچ‌پی‌وی را میتوان با یک سواب از واژن، توسط خود فرد برداشت. سازمان جهانی بهداشت این روش را هم معتبر می‌داند، به‌ویژه برای زنانی که معاینه برایشان دشوار است. اینکه این روش برای شما در دسترس و مناسب است یا نه، به برنامهٔ غربالگری محل زندگی‌تان بستگی دارد.
از چه سنی و هر چند وقت یک‌بار باید غربالگری کرد؟
برنامه‌های غربالگری در کشور‌های مختلف متفاوت است، اما بیشتر راهنما‌ها غربالگری را در دههٔ سوم زندگی شروع می‌کنند و تا حدود ۶۵ سالگی ادامه می‌دهند. برای نمونه:
- سازمان جهانی بهداشت برای عموم زنان، آزمایش اچ‌پی‌وی را از ۳۰ سالگی و هر پنج تا ده سال یک بار توصیه میکند.
- راهنما‌های آمریکایی پاپاسمیر را از ۲۱ سالگی و هر سه سال یک بار پیشنهاد می‌کنند و از ۳۰ سالگی، آزمایش اچ‌پی‌وی هر پنج سال را جایگزین یا همراه آن می‌کنند.
- برای بیشتر زنان با جواب‌های طبیعی، انجام سالانهٔ پاپاسمیر لازم نیست.
در برخی شرایط غربالگری زودتر یا با فاصلهٔ کوتاه‌تر انجام می‌شود؛ مانند ضعف دستگاه ایمنی یا سابقهٔ جواب غیرطبیعی و درمان. اگر رحم شما به دلیلی غیر از سرطان یا ضایعهٔ پیش‌سرطانی برداشته شده باشد، معمولاً نیازی به ادامهٔ غربالگری نیست.
برنامهٔ مناسب برای شما به سن، سابقهٔ آزمایش‌های قبلی و برنامهٔ ملی غربالگری بستگی دارد. اگر هرگز تماس جنسی نداشته‌اید، خطر عفونت اچ‌پی‌وی بسیار پایین است؛ نیاز و زمان غربالگری را در یک گفت‌وگوی خصوصی با ماما یا پزشک خود روشن کنید. واکسن اچ‌پی‌وی هم جای غربالگری را نمی‌گیرد.
روز انجام پاپاسمیر چه اتفاقی می‌افتد؟
خود آزمایش معمولاً کمتر از پنج دقیقه طول می‌کشد و برای بیشتر زنان کمی ناخوشایند است، اما دردناک نیست. شما روی تخت معاینه دراز می‌کشید و ماما یا پزشک ابزاری به نام اسپکولوم را آرام وارد واژن میکند تا دیواره‌ها کمی از هم باز بمانند و دهانهٔ رحم دیده شود. سپس با یک برس یا کاردک کوچک، چند ثانیه از سطح دهانهٔ رحم نمونه برداشته می‌شود.
چند نکته برای آمادگی:
- نوبت را برای روزهایی بگذارید که قاعده نیستید.
- در دو روز پیش از آزمایش، از دارو‌ها، کرم‌ها و شستشو‌های داخل واژن پرهیز کنید.
- معمولاً توصیه می‌شود یکی دو روز پیش از آزمایش رابطهٔ جنسی نداشته باشید.
اگر از معاینه می‌ترسید، تجربهٔ دردناکی داشته‌اید یا هنگام معاینه عضله‌های لگنتان ناخواسته منقبض می‌شود، پیش از شروع بگویید. میتوان از اسپکولوم کوچک‌تر استفاده کرد، آهستهتر پیش رفت و با تنفس آرام به شل شدن عضله‌ها کمک کرد. هر لحظه که بخواهید، می‌توانید درخواست توقف کنید. پس از آزمایش ممکن است لکهبینی مختصری ببینید که طبیعی است.
جواب غیرطبیعی پاپاسمیر چه معنایی دارد؟
جواب غیرطبیعی تقریباً هیچ‌وقت به معنای سرطان نیست؛ بیشتر وقت‌ها نشان‌دهندهٔ تغییر‌های خفیفی است که ویروس ایجاد کرده و اغلب خودبه‌خود برطرف می‌شوند. بسته به نوع تغییر و جواب آزمایش اچ‌پی‌وی، قدم بعدی یکی از این‌هاست:
- تکرار آزمایش پس از مدتی مشخص، معمولاً یک سال
- کولپوسکوپی، یعنی نگاه دقیق‌تر به دهانهٔ رحم با یک ذره‌بین مخصوص و در صورت لزوم برداشتن نمونهٔ کوچک
- درمان تغییر‌های پیش‌سرطانی، که معمولاً سرپایی، کوتاه و بسیار مؤثر است
جواب مثبت اچ‌پی‌وی گاهی نگرانی‌هایی دربارهٔ رابطهٔ زناشویی هم به همراه می‌آورد. این ویروس ممکن است سال‌ها بی‌صدا در بدن باقی بماند و دانستن اینکه کی و از کجا منتقل شده، معمولاً ممکن نیست.
آیا پاپاسمیر جای مراجعه برای نشانه‌ها را می‌گیرد؟
نه؛ پاپاسمیر برای کسانی است که هیچ نشانه‌ای ندارند. اگر خونریزی پس از رابطه، خونریزی میان قاعدگی‌ها یا پس از یائسگی، یا ترشح غیرعادی پایدار دارید، حتی اگر آخرین پاپ‌اسمیرتان طبیعی بوده، برای معاینه مراجعه کنید. این نشانه‌ها بیشتر وقت‌ها علت ساده‌ای دارند، اما باید بررسی شوند.
غربالگری یعنی مراقبت از بدن پیش از آنکه چیزی گزارش کند. چند دقیقه ناخوشایندی، در برابر سال‌ها آرامش خیال، معامله‌ای است که ارزشش را دارد.
باور و واقعیت
باورپاپ‌اسمیر دردناک است و به رحم آسیب می‌زند.
واقعیتاین آزمایش ممکن است کمی ناخوشایند باشد، اما برای بیشتر زنان دردناک نیست و آسیبی به رحم نمی‌زند. هر زمان بخواهید می‌توانید درخواست توقف کنید.
باوراگر واکسن اچ‌پی‌وی زده باشم، دیگر به غربالگری نیاز ندارم.
واقعیتواکسن از شایع‌ترین انواع پرخطر ویروس محافظت میکند، اما نه از همهٔ آن‌ها. غربالگری همچنان لازم است.
باورجواب مثبت اچ‌پی‌وی یعنی همسرم خیانت کرده است.
واقعیتاین ویروس ممکن است سال‌ها بدون نشانه در بدن بماند و زمان یا منبع ابتلا معمولاً قابل تشخیص نیست. نتیجهٔ مثبت دربارهٔ وفاداری چیزی نمی‌گوید.
چه زمانی فوراً مراجعه کنید
- خونریزی پس از رابطهٔ جنسی
- خونریزی میان دو قاعدگی یا هر خونریزی پس از یائسگی
- ترشح بدبو یا خون‌آلود پایدار از واژن
- درد لگن یا درد هنگام رابطه که تازه شروع شده و ادامه دارد
در وضعیت اضطراری با ۱۱۵ تماس بگیرید یا به نزدیک‌ترین اورژانس بروید.
پرسش‌های رایج
آیا در روزهای قاعدگی میتوان پاپاسمیر داد؟
بهتر است نوبت را برای روزهایی بگذارید که خونریزی ندارید، چون خون ممکن است بررسی نمونه را دشوار کند. اگر لکهبینی نامنظم دارید، پیش از نوبت هماهنگ کنید.
آیا در بارداری میتوان پاپاسمیر داد؟
بله، اگر زمان غربالگری شما رسیده باشد، انجام آن در بارداری ایمن است. ممکن است پس از آن لکهبینی مختصری دیده شود.
آیا پس از یائسگی هم لازم است؟
بله، تا حدود ۶۵ سالگی یا سنی که برنامهٔ غربالگری تعیین میکند. پس از آن، اگر نتایج قبلی منظم و طبیعی بوده، معمولاً میتوان غربالگری را متوقف کرد.
اگر از معاینه میترسم چه کنم؟
این ترس رایج است. آن را پیش از معاینه بگویید؛ میتوان آهستهتر پیش رفت، ابزار کوچکتری انتخاب کرد و هر زمان که خواستید متوقف شد.
واژه‌های این مطلب
منابع
- WHO guideline for screening and treatment of cervical pre-cancer lesions for cervical cancer prevention, second edition · WHO، ۲۰۲۱
- Cervical Cancer: Screening (Recommendation Statement) · US Preventive Services Task Force، ۲۰۱۸
- Updated Cervical Cancer Screening Guidelines (Practice Advisory) · ACOG، ۲۰۲۱
- Cervical cancer (fact sheet) · WHO
این مطلب برای آگاهی است و جایگزین معاینه و مشاورهٔ فردی نیست.
پرسشی ماند که اینجا پاسخ نگرفت؟
بی‌نام بپرسید