واژه‌نامه
واژه‌ها، هرکدام در یک جمله.
۶۹ واژه از سلامت جنسی و باروری زنان؛ آن‌قدر کوتاه که بشود به خاطر سپرد.
ا
- آدنومیوز Adenomyosis
- آدنومیوز وضعیتی است که در آن بافت لایهٔ داخلی رحم به درون دیوارهٔ عضلانی رحم رشد می‌کند و ممکن است قاعدگی دردناک و پرحجم ایجاد کند.
- آغوز Colostrum
- آغوز نخستین شیر پستان است؛ مایعی غلیظ و زردرنگ که در روزهای اول پس از زایمان به مقدار کم ترشح می‌شود و سرشار از پادتن است.
- آمنوره Amenorrhea
- آمنوره به معنای نیامدن قاعدگی است؛ یعنی شروع نشدن قاعدگی تا ۱۵ سالگی، یا قطع آن به مدت سه ماه پیاپی یا بیشتر در کسی که پیش‌تر قاعده می‌شده است.
- آندومتر Endometrium
- آندومتر لایهٔ داخلی رحم است که در هر چرخه برای پذیرش بارداری ضخیم می‌شود و اگر بارداری رخ ندهد، در قاعدگی ریزش می‌کند.
- اپی‌زیوتومی Episiotomy
- اپی‌زیوتومی برشی است که در صورت نیاز هنگام زایمان در ناحیهٔ پرینه، یعنی میان واژن و مقعد، داده می‌شود تا خروج نوزاد آسان‌تر شود.
- احتقان پستان Breast engorgement
- احتقان پستان پری، سفتی و درد هر دو پستان است که اغلب در روزهای نخست پس از زایمان، هم‌زمان با افزایش شیر، رخ می‌دهد.
- اختلال ملال پیش از قاعدگی Premenstrual dysphoric disorder (PMDD)
- اختلال ملال پیش از قاعدگی شکل شدید نشانه‌های پیش از قاعدگی است که در آن افسردگی، اضطراب یا تحریک‌پذیری شدید زندگی روزمره را مختل می‌کند.
- ارگاسم Orgasm
- ارگاسم اوج پاسخ جنسی است که با انقباض‌های موزون عضلات کف لگن و احساس رها شدن تنش همراه است.
- افسردگی پس از زایمان Postpartum depression
- افسردگی پس از زایمان افسردگی‌ای است که در سال نخست پس از زایمان آغاز می‌شود و بیش از دو هفته با غم، بی‌علاقگی یا اضطراب پایدار همراه است.
- اندومتریوز Endometriosis
- اندومتریوز بیماری مزمنی است که در آن بافتی شبیه لایهٔ داخلی رحم بیرون از رحم، بیشتر در لگن، رشد می‌کند و می‌تواند درد و التهاب ایجاد کند.
- انقباض رحم Uterine contractions
- انقباض رحم سفت و شل شدن موزون عضلهٔ رحم است که در زایمان، دهانهٔ رحم را باز می‌کند و نوزاد را به پایین می‌راند.
- انقباض‌های براکستون‌هیکس Braxton Hicks contractions
- انقباض‌های براکستون‌هیکس سفت شدن‌های نامنظم و معمولاً بی‌درد رحم در بارداری است که دهانهٔ رحم را باز نمی‌کند و نشانهٔ زایمان نیست.
ب
- باز شدن دهانهٔ رحم Cervical dilation
- باز شدن دهانهٔ رحم افزایش تدریجی قطر دهانهٔ رحم در زایمان است که از صفر تا حدود ۱۰ سانتی‌متر اندازه‌گیری می‌شود.
- برانگیختگی جنسی Sexual arousal
- برانگیختگی جنسی پاسخ ذهن و بدن به محرک جنسی است که با افزایش جریان خون در ناحیهٔ تناسلی، لغزندگی واژن و احساس آمادگی همراه است.
- بلوغ Puberty
- بلوغ دورهٔ تغییرات جسمی و عاطفی است که در آن بدن کودک به بدن بزرگسال تبدیل می‌شود و در دختران معمولاً بین ۸ تا ۱۳ سالگی آغاز می‌شود.
- بی‌حسی اپیدورال Epidural analgesia
- بی‌حسی اپیدورال روشی برای کاهش درد زایمان است که در آن داروی بی‌حسی از راه لولهٔ باریکی در پایین کمر تزریق می‌شود.
پ
- پاپ‌اسمیر Pap smear
- پاپ‌اسمیر آزمایش ساده‌ای است که با برداشتن نمونه از سلول‌های دهانهٔ رحم، تغییرات پیش‌سرطانی را پیش از ایجاد سرطان شناسایی می‌کند.
- پارگی زودرس کیسهٔ آب Prelabour rupture of membranes (PROM)
- پارگی زودرس کیسهٔ آب پاره شدن پرده‌های جنینی و خروج مایع آمنیوتیک پیش از شروع انقباض‌های زایمان است.
- پردهٔ بکارت Hymen
- پردهٔ بکارت لایهٔ نازک و انعطاف‌پذیری از بافت در دهانهٔ واژن است که از پیش منفذ دارد و شکل و ضخامت آن در هر زن متفاوت است.
- پره‌اکلامپسی Pre-eclampsia
- پره‌اکلامپسی عارضه‌ای از بارداری است که پس از هفتهٔ ۲۰ با فشار خون بالا و اغلب دفع پروتئین در ادرار یا درگیری اعضایی مانند کلیه و کبد بروز می‌کند.
- پیش‌یائسگی Perimenopause
- پیش‌یائسگی سال‌های گذار پیش از یائسگی است که در آن چرخه‌ها نامنظم می‌شوند و نشانه‌هایی مانند گرگرفتگی و تغییر خواب آغاز می‌شود.
ت
- تخمک‌گذاری Ovulation
- تخمک‌گذاری آزاد شدن یک تخمک بالغ از تخمدان است که در چرخهٔ معمول حدود ۱۴ روز پیش از قاعدگی بعدی رخ می‌دهد.
- ترشحات واژن Vaginal discharge
- ترشحات واژن مایعی است که غدد دهانهٔ رحم و دیوارهٔ واژن تولید می‌کنند تا واژن تمیز و مرطوب بماند و در برابر عفونت محافظت شود.
- تمرکز حسی Sensate focus
- تمرکز حسی مجموعه‌ای از تمرین‌های مرحله‌ای لمس برای زوجین است که با برداشتن فشار عملکرد، به کاهش اضطراب و بازسازی صمیمیت کمک می‌کند.
- تمرین کگل Kegel exercises
- تمرین کگل انقباض و شل کردن منظم و ارادی عضلات کف لگن برای تقویت آن‌ها و پیشگیری یا درمان بی‌اختیاری ادرار است.
ج
- جدایی عضلات شکم Diastasis recti
- جدایی عضلات شکم فاصله گرفتن دو نیمهٔ عضلهٔ راست شکمی از خط میانی است که در بارداری رخ می‌دهد و پس از زایمان اغلب به‌تدریج کم می‌شود.
- جفت Placenta
- جفت اندامی است که در بارداری به دیوارهٔ رحم می‌چسبد و از راه بند ناف، اکسیژن و مواد مغذی را به جنین می‌رساند و مواد زائد را دور می‌کند.
چ
- چرخهٔ قاعدگی Menstrual cycle
- چرخهٔ قاعدگی فاصلهٔ نخستین روز یک قاعدگی تا نخستین روز قاعدگی بعدی است که در زنان بزرگسال معمولاً ۲۱ تا ۳۵ روز طول می‌کشد.
ح
- حرکت جنین Fetal movements
- حرکت جنین تکان‌ها، لگدها و چرخش‌هایی است که مادر معمولاً از حدود هفته‌های ۱۶ تا ۲۴ بارداری احساس می‌کند.
خ
- خون‌ریزی شدید قاعدگی Heavy menstrual bleeding (menorrhagia)
- خون‌ریزی شدید قاعدگی خون‌ریزی‌ای است که آن‌قدر زیاد یا طولانی است که بر زندگی جسمی، اجتماعی یا عاطفی شما اثر می‌گذارد.
د
- درد قاعدگی Dysmenorrhea
- درد قاعدگی دردی کرامپی در پایین شکم است که پیش از قاعدگی یا هم‌زمان با آن آغاز می‌شود و ممکن است به کمر و ران‌ها برسد.
- درد هنگام رابطه Dyspareunia
- درد هنگام رابطه دردی است که پیش، حین یا پس از رابطهٔ جنسی در دهانهٔ واژن یا در عمق لگن احساس می‌شود.
- درمان هورمونی یائسگی Hormone replacement therapy (HRT)
- درمان هورمونی یائسگی مصرف استروژن، و در صورت داشتن رحم همراه با پروژسترون، برای جبران کاهش هورمون‌ها و کاستن از نشانه‌های یائسگی است.
- دولا Doula
- دولا همراه آموزش‌دیده‌ای است که پیش، حین و پس از زایمان حمایت عاطفی، اطلاعاتی و جسمی غیرپزشکی از مادر فراهم می‌کند.
- دیابت بارداری Gestational diabetes
- دیابت بارداری بالا بودن قند خونی است که نخستین بار در دوران بارداری تشخیص داده می‌شود و معمولاً پس از زایمان برطرف می‌شود.
ر
- رضایت جنسی Sexual consent
- رضایت جنسی موافقت آزاد، آگاهانه و روشن هر دو طرف با هر فعالیت جنسی است که در هر لحظه می‌توان آن را پس گرفت.
ز
- زایمان Labour
- زایمان روندی است که با انقباض‌های منظم رحم و باز شدن دهانهٔ رحم آغاز می‌شود و با تولد نوزاد و خروج جفت پایان می‌یابد.
- زایمان طبیعی پس از سزارین Vaginal birth after caesarean (VBAC)
- زایمان طبیعی پس از سزارین یعنی تولد نوزاد از راه واژن در زنی که پیش‌تر دست‌کم یک بار سزارین داشته است.
س
- سزارین Caesarean section
- سزارین جراحی‌ای است که در آن نوزاد از راه برشی در دیوارهٔ شکم و رحم به دنیا می‌آید.
- سن بارداری Gestational age
- سن بارداری مدت بارداری بر حسب هفته است که از نخستین روز آخرین قاعدگی، یا بر اساس سونوگرافی اوایل بارداری، محاسبه می‌شود.
- سندرم ادراری‌تناسلی یائسگی Genitourinary syndrome of menopause (GSM)
- سندرم ادراری‌تناسلی یائسگی مجموعهٔ تغییراتی است که کاهش استروژن در واژن، ولو و مجاری ادرار ایجاد می‌کند، مانند خشکی، سوزش، درد هنگام رابطه و تکرر ادرار.
- سندرم پیش از قاعدگی Premenstrual syndrome (PMS)
- سندرم پیش از قاعدگی مجموعه‌ای از نشانه‌های جسمی و روانی است که در روزهای پیش از قاعدگی پدیدار می‌شود و با شروع قاعدگی برطرف می‌شود.
- سندرم تخمدان پلی‌کیستیک Polycystic ovary syndrome (PCOS)
- سندرم تخمدان پلی‌کیستیک اختلال هورمونی شایعی است که با چرخه‌های نامنظم، نشانه‌های افزایش آندروژن مانند موی زائد یا آکنه، و گاهی ظاهر خاص تخمدان در سونوگرافی شناخته می‌شود.
- سونوگرافی Ultrasound scan
- سونوگرافی روش تصویربرداری با امواج صوتی است که بدون اشعه، تصویری از رحم، تخمدان‌ها یا جنین به دست می‌دهد.
- سه‌ماههٔ بارداری Trimester
- سه‌ماههٔ بارداری هر یک از سه بخش بارداری است: سه‌ماههٔ اول تا پایان هفتهٔ ۱۳، سه‌ماههٔ دوم تا پایان هفتهٔ ۲۷ و سه‌ماههٔ سوم تا زایمان.
ع
- عفونت قارچی واژن Vaginal candidiasis
- عفونت قارچی واژن رشد بیش از حد قارچ کاندیدا در واژن است که معمولاً خارش، سوزش و ترشح سفید، غلیظ و بی‌بو ایجاد می‌کند.
- عفونت‌های آمیزشی Sexually transmitted infections (STIs)
- عفونت‌های آمیزشی عفونت‌هایی هستند که از راه تماس جنسی منتقل می‌شوند، مانند کلامیدیا، سوزاک، تبخال تناسلی، اچ‌پی‌وی و سیفلیس.
غ
- غم پس از زایمان Baby blues
- غم پس از زایمان دوره‌ای کوتاه از نوسان خلق، گریه و حساسیت است که در روزهای نخست پس از زایمان رخ می‌دهد و معمولاً تا دو هفته خودبه‌خود برطرف می‌شود.
ق
- قاعدگی Menstruation
- قاعدگی ریزش ماهانهٔ لایهٔ داخلی رحم همراه با خون است که از راه واژن خارج می‌شود و معمولاً ۲ تا ۷ روز طول می‌کشد.
ک
- کف لگن Pelvic floor
- کف لگن گروهی از عضلات در پایین لگن است که مثانه، رحم و روده را نگه می‌دارد و در کنترل ادرار و مدفوع و عملکرد جنسی نقش دارد.
- کولپوسکوپی Colposcopy
- کولپوسکوپی بررسی دقیق دهانهٔ رحم با یک ذره‌بین نوری است که معمولاً پس از نتیجهٔ غیرطبیعی غربالگری انجام می‌شود.
- کیسهٔ آب Amniotic sac
- کیسهٔ آب پرده‌ای دولایه و پر از مایع آمنیوتیک است که جنین را در رحم در بر می‌گیرد و از او در برابر ضربه و عفونت محافظت می‌کند.
گ
- گرفتن پستان (لچ) Latch
- گرفتن پستان یا لچ شیوهٔ قرار گرفتن دهان نوزاد روی پستان است؛ در گرفتن درست، نوزاد نوک پستان و بخش بزرگی از هالهٔ اطراف آن را در دهان دارد.
- گرگرفتگی Hot flushes
- گرگرفتگی احساس ناگهانی گرما در صورت، گردن و سینه است که چند دقیقه طول می‌کشد و اغلب با تعریق و تپش قلب همراه است.
ل
- لغزندگی واژن Vaginal lubrication
- لغزندگی واژن ترشح مایعی شفاف از دیوارهٔ واژن هنگام برانگیختگی است که رابطه را راحت‌تر می‌کند و از ساییدگی پیشگیری می‌کند.
- لوشیا Lochia
- لوشیا خون و ترشحاتی است که پس از زایمان از رحم خارج می‌شود، به‌تدریج کم‌رنگ‌تر می‌شود و معمولاً تا حدود شش هفته ادامه دارد.
م
- ماستیت Mastitis
- ماستیت التهاب بافت پستان است که بیشتر در شیردهی رخ می‌دهد و با درد، قرمزی و گرمی بخشی از پستان و گاهی تب و حال عمومی بد همراه است.
- مرحلهٔ فولیکولی Follicular phase
- مرحلهٔ فولیکولی نیمهٔ نخست چرخهٔ قاعدگی است که از روز اول قاعدگی تا تخمک‌گذاری ادامه دارد و در آن فولیکول‌های تخمدان رشد می‌کنند.
- مرحلهٔ لوتئال Luteal phase
- مرحلهٔ لوتئال نیمهٔ دوم چرخهٔ قاعدگی است که از تخمک‌گذاری تا آغاز قاعدگی بعدی ادامه دارد و هورمون پروژسترون در آن غالب است.
- مشاورهٔ جنسی Sex therapy
- مشاورهٔ جنسی نوعی گفت‌وگودرمانی تخصصی است که به فرد یا زوج کمک می‌کند دشواری‌های جنسی مانند درد، کاهش میل یا اضطراب را بشناسند و برطرف کنند.
- میل جنسی Libido
- میل جنسی تمایل و علاقه به فعالیت جنسی است که به‌طور طبیعی در طول زندگی و حتی در طول یک ماه بالا و پایین می‌رود.
ن
- نخستین قاعدگی Menarche
- نخستین قاعدگی اولین خون‌ریزی قاعدگی در زندگی است که معمولاً حدود دو تا سه سال پس از شروع رشد پستان رخ می‌دهد.
و
- واژن Vagina
- واژن مجرای عضلانی و انعطاف‌پذیری است که از دهانهٔ رحم تا بیرون بدن امتداد دارد و مسیر خروج خون قاعدگی و تولد نوزاد است.
- واژینوز باکتریایی Bacterial vaginosis
- واژینوز باکتریایی شایع‌ترین علت ترشح غیرطبیعی واژن است که با برهم خوردن تعادل باکتری‌های طبیعی واژن رخ می‌دهد و اغلب ترشح رقیق خاکستری با بوی ماهی ایجاد می‌کند.
- واژینیسموس Vaginismus
- واژینیسموس انقباض غیرارادی عضلات اطراف دهانهٔ واژن است که ورود به واژن را، در رابطه، معاینه یا هنگام استفاده از تامپون، دشوار، دردناک یا ناممکن می‌کند.
- ولو Vulva
- ولو مجموعهٔ اندام‌های تناسلی بیرونی زن است که لب‌های بزرگ و کوچک، کلیتوریس و دهانهٔ مجرای ادرار و واژن را در بر می‌گیرد.
- وولوودینیا Vulvodynia
- وولوودینیا درد مزمن ناحیهٔ ولو است که دست‌کم سه ماه ادامه دارد و علت مشخصی مانند عفونت یا بیماری پوستی برای آن یافت نمی‌شود.
- ویروس پاپیلومای انسانی Human papillomavirus (HPV)
- ویروس پاپیلومای انسانی یا اچ‌پی‌وی شایع‌ترین عفونت ویروسی منتقل‌شونده از راه تماس جنسی است و برخی انواع آن عامل اصلی سرطان دهانهٔ رحم هستند.
ی
- یائسگی Menopause
- یائسگی پایان همیشگی قاعدگی است که پس از دوازده ماه پیاپی بدون قاعدگی تأیید می‌شود و میانگین سن آن حدود ۵۱ سالگی است.