در بارداری کدام نشانه‌ها هشدارند و کی باید فوراً مراجعه کرد؟

بارداری پر از احساس‌های تازه در بدن است: کشیدگی، خستگی، سوزش سر دل، کمردرد. بیشتر این‌ها بخشی از تغییرات طبیعی‌اند و جای نگرانی ندارند. اما چند نشانه هست که نباید منتظر نوبت بعدی ماند. در این نوشته این نشانه‌ها را یک‌جا و روشن کنار هم گذاشته‌ایم تا بدانید به چه چیزی توجه کنید و چه زمانی بی‌درنگ کمک بگیرید.

چرا شناختن نشانه‌های هشدار مهم است؟

بسیاری از عارضه‌های بارداری اگر زود شناخته شوند، به‌خوبی قابل کنترل‌اند. پره‌اکلامپسی، زایمان زودرس، جدا شدن زودهنگام جفت یا لخته شدن خون در رگ‌ها از وضعیت‌هایی‌اند که زمان در آن‌ها اهمیت دارد. شما بیش از هر کسی بدن خود و الگوی حرکات جنین را می‌شناسید و همین شناخت، مهم‌ترین ابزار پیشگیری است.

دانستن این نشانه‌ها برای ترسیدن نیست. برای این است که اگر چیزی غیرعادی پیش آمد، بدانید چه کنید و وقتتان صرف تردید نشود.

کدام نشانه‌ها نیاز به مراجعهٔ فوری دارند؟

اگر هر یک از این نشانه‌ها را دارید، همان روز و بدون صبر کردن با زایشگاه تماس بگیرید یا به اورژانس مراجعه کنید:

• خونریزی واژینال، حتی اندک، به‌ویژه همراه با درد شکم یا کمر.
• نشت یا ریزش مایع آبکی از واژن، چه زیاد و چه به شکل خیسی مداوم.
• کاهش یا تغییر حرکات جنین از الگویی که برایتان آشناست.
• سردرد شدید یا ماندگار، تاری دید، دیدن نقطه‌های نورانی، درد زیر دنده‌ها به‌ویژه سمت راست، یا تورم ناگهانی صورت، دست‌ها و پا‌ها.
• درد شدید شکم که با استراحت بهتر نمی‌شود.
• انقباض‌های منظم یا احساس فشار رو به پایین در لگن پیش از هفتهٔ ۳۷.
• تب ۳۸ درجه یا بالاتر، یا لرز.
• درد، تورم و گرمی یک‌طرفهٔ ساق پا، درد قفسهٔ سینه یا تنگی نفس ناگهانی.
• استفراغ مداوم به‌طوری که حتی آب در بدنتان نمی‌ماند.
• ضربه به شکم، مثلاً زمین خوردن یا تصادف، حتی اگر حالتان خوب است.
• خارش شدید، به‌ویژه در کف دست و پا.
• فکر آسیب زدن به خود یا احساس ناامیدی شدید.

اگر حالتان وخیم است، مثلاً خونریزی زیاد، درد قفسهٔ سینه یا تنگی نفس دارید، خودتان رانندگی نکنید و با اورژانس ۱۱۵ تماس بگیرید.

کاهش حرکات جنین را چطور جدی بگیریم؟

اگر احساس می‌کنید جنین کمتر از همیشه حرکت می‌کند یا الگوی حرکاتش تغییر کرده، همان موقع با زایشگاه تماس بگیرید و تا فردا صبر نکنید. بیشتر زنان حرکات جنین را بین هفته‌های ۱۶ تا ۲۴ احساس می‌کنند و از آن به بعد هر جنین الگوی خاص خودش را دارد.

چند نکته که خوب است بدانید:

• عدد ثابتی برای تعداد «لگد‌ها» وجود ندارد. آنچه اهمیت دارد، الگوی معمول جنین خود شماست.
• این باور که جنین در ماه‌های آخر کمتر حرکت می‌کند درست نیست. حرکات ممکن است از ضربه به چرخش و کش آمدن تبدیل شوند، اما نباید کم شوند.
• برای اطمینان به دستگاه‌های خانگی شنیدن صدای قلب تکیه نکنید.
• اگر پس از یک بررسی، دوباره کاهش حرکات را احساس کردید، باز هم تماس بگیرید. مراجعهٔ قبلی دلیل صبر کردن نیست.

سردرد، تاری دید و تورم چه ارتباطی با پره‌اکلامپسی دارند؟

این سه نشانه، به‌ویژه وقتی با هم یا به‌طور ناگهانی ظاهر می‌شوند، می‌توانند از نشانه‌های پره‌اکلامپسی باشند. پره‌اکلامپسی (Pre-eclampsia) وضعیتی است که معمولاً پس از هفتهٔ ۲۰ بارداری با فشار خون بالا و اثر بر اعضایی مثل کلیه‌ها و کبد بروز می‌کند. گاهی تا چند هفته پس از زایمان هم ممکن است پیش بیاید.

تورم خفیف مچ پا در پایان روز، به‌ویژه در ماه‌های آخر، شایع و معمولاً بی‌خطر است. آنچه هشدار است، تورم ناگهانی یا تورم صورت و دست‌هاست. پره‌اکلامپسی ممکن است بدون هیچ نشانه‌ای شروع شود؛ به همین دلیل اندازه‌گیری فشار خون و آزمایش ادرار در هر نوبت مراقبت بارداری انجام می‌شود.

در ماه‌های نخست بارداری به چه چیز‌هایی باید توجه کرد؟

در سه‌ماههٔ اول، خونریزی واژینال و درد یک‌طرفه یا شدید شکم مهم‌ترین نشانه‌هایی‌اند که باید فوراً بررسی شوند. درد شکم همراه با خونریزی، درد نوک شانه، سرگیجه یا غش می‌تواند نشانهٔ بارداری خارج از رحم باشد که یک وضعیت اورژانسی است، به‌ویژه اگر هنوز با سونوگرافی محل بارداری مشخص نشده است.

تهوع و استفراغ در ماه‌های اول بسیار شایع است. اما اگر نمی‌توانید مایعات را نگه دارید، ادرارتان خیلی کم و تیره شده یا احساس سرگیجه و ضعف شدید دارید، باید ارزیابی شوید، چون ممکن است بدنتان دچار کم‌آبی شده باشد.

کدام ناراحتی‌ها معمولاً طبیعی‌اند، اما بهتر است مطرح شوند؟

برخی ناراحتی‌ها اغلب بخشی از بارداری‌اند و اورژانسی نیستند، اما بهتر است در نوبت بعدی مراقبت آن‌ها را مطرح کنید:

• انقباض‌های تمرینی (براکستون هیکس): سفت شدن‌های نامنظم و معمولاً بی‌درد شکم که با استراحت یا تغییر وضعیت کم می‌شوند. اگر منظم، دردناک یا پیش از هفتهٔ ۳۷ مکرر شدند، تماس بگیرید.
• کمردرد و درد لگن: شایع‌اند، اما اگر شدید یا همراه با تب و سوزش ادرار باشند، باید زودتر بررسی شوند.
• سوزش سر دل و یبوست: شایع‌اند و معمولاً با تغییر رژیم غذایی بهتر می‌شوند.
• افزایش ترشحات واژن: طبیعی است، مگر این‌که بدبو، همراه با خارش یا سوزش، یا آبکی و مداوم باشد.

اگر مطمئن نیستید یک نشانه در کدام دسته جا می‌گیرد، آن را در دستهٔ هشدار بگذارید و تماس بگیرید.

اگر نشانهٔ هشدار داشتم، چه کار کنم؟

اول با زایشگاهی که قرار است در آن زایمان کنید یا با مامای خود تماس بگیرید و دقیق بگویید چه نشانه‌ای دارید، از کی شروع شده و چند هفته باردارید. اگر در دسترس نیستند یا حالتان وخیم است، به نزدیک‌ترین اورژانس بروید یا با ۱۱۵ تماس بگیرید.

همراه داشتن پروندهٔ مراقبت بارداری، فهرست دارو‌ها و نتیجهٔ آخرین آزمایش‌ها و سونوگرافی‌ها کار تیم درمان را آسان‌تر می‌کند. اگر ممکن است، کسی را با خود ببرید.

شناختن این نشانه‌ها شما را از مراقبت معمول بارداری بی‌نیاز نمی‌کند، بلکه کنار آن قرار می‌گیرد. بیشتر بارداری‌ها بدون هیچ‌یک از این نشانه‌ها پیش می‌روند. اما اگر روزی چیزی با بدنتان درست به نظر نرسید، به این احساس اعتماد کنید و بپرسید. ما و هر تیم مراقبتی که در کنارتان است، برای همین لحظه‌ها آنجا هستیم.