چطور با دختر نوجوان دربارهٔ بلوغ گفت‌وگو کنیم؟

بسیاری از ما خودمان در نوجوانی کسی را نداشتیم که آرام و روشن دربارهٔ بلوغ با ما حرف بزند. شاید به همین دلیل، حالا که نوبت ماست، نمی‌دانیم از کجا شروع کنیم یا نگرانیم زیادی یا زود چیزی بگوییم. خبر خوب این است که لازم نیست همه‌چیز را بدانید یا کامل حرف بزنید. آنچه دختر شما بیش از همه نیاز دارد، بزرگسالی است که بتواند بی‌ترس به او مراجعه کند.

از چه سنی باید دربارهٔ بلوغ حرف زد؟

بهتر است گفت‌وگو پیش از شروع تغییر‌های بلوغ آغاز شود؛ یعنی معمولاً حدود ۸ تا ۹ سالگی. بلوغ در دختران ممکن است از ۸ سالگی شروع شود و دختری که پیش از دیدن تغییر‌ها دربارهٔ آن‌ها شنیده باشد، با آرامش بیشتری با آن‌ها روبه‌رو می‌شود.

این گفت‌وگو در واقع خیلی زودتر شروع می‌شود. از سال‌های نخست کودکی، نام بردن درست از اعضای بدن، احترام به حریم بدن و پاسخ آرام به سؤال‌های ساده، زمینه را آماده می‌کند. در نزدیکی بلوغ، فقط جزئیات بیشتر می‌شود.

بلوغ موضوع یک «جلسهٔ بزرگ» نیست. گفت‌وگو‌های کوتاه و تکرارشونده، در لحظه‌های معمولی زندگی، مؤثرتر و کم‌استرس‌تر از یک صحبت طولانی و رسمی است.

دختر پیش از بلوغ باید چه چیز‌هایی بداند؟

دختر باید پیش از تجربهٔ هر تغییر، بداند آن تغییر چیست، چرا رخ می‌دهد و طبیعی است. فهرست زیر نقطهٔ شروع مناسبی است:

• تغییر‌های بدن: رشد پستان، رویش مو در زیر بغل و ناحیهٔ تناسلی، جهش رشد قد، تغییر فرم بدن، تعریق و بوی بدن، و آکنه.
• ترشح واژن: اینکه چند ماه پیش از قاعدگی ظاهر می‌شود و طبیعی است.
• قاعدگی: چیست، چرا رخ می‌دهد، تقریباً چقدر خون دارد، چند روز طول می‌کشد و چطور از نوار بهداشتی استفاده کند.
• تفاوت زمان‌ها: اینکه هر بدنی زمان خودش را دارد و زودتر یا دیرتر بودن از دوستان به معنای مشکل نیست.
• احساسات: نوسان خلق، حساسیت بیشتر و میل به حریم شخصی، بخشی از این دوره است.
• امنیت بدن: اینکه بدنش متعلق به خود اوست، هیچ‌کس حق ندارد به نواحی خصوصی‌اش دست بزند یا از او بخواهد این کار را بکند، و اگر چنین اتفاقی افتاد یا کسی از او خواست رازی را پنهان کند، باید به یک بزرگسال مورد اعتماد بگوید و تقصیری متوجه او نیست.

چطور گفت‌وگو را شروع کنیم؟

ساده‌ترین شروع، استفاده از یک موقعیت روزمره است؛ مثلاً یک صحنه در فیلم، خرید نوار بهداشتی، یا سؤالی که خودش پرسیده است. چند اصل این گفت‌وگو را راحت‌تر می‌کند:

• اول بپرسید چه می‌داند. بسیاری از دختران پیش‌تر چیز‌هایی از دوستان یا اینترنت شنیده‌اند. شنیدن آن‌ها به شما نشان می‌دهد کجا را باید اصلاح کنید.
• از واژه‌های درست استفاده کنید. نام بردن آرام و دقیق از اعضای بدن، پیام می‌دهد که این موضوع شرم‌آور نیست.
• کوتاه و ساده بگویید. در هر بار فقط به یکی دو موضوع بپردازید و بگذارید سؤال‌ها خودشان راه را باز کنند.
• لحن آرام داشته باشید. واکنش شما، بیش از کلماتتان، به دختر یاد می‌دهد که می‌تواند دوباره سراغتان بیاید.
• از ندانستن نترسید. گفتن اینکه «باید بیشتر بخوانم و برمی‌گردم» کاملاً پذیرفتنی است، به شرط آنکه واقعاً برگردید.

یک کتاب مناسب سن دربارهٔ بلوغ که با هم ورق بزنید یا در اختیارش بگذارید، هم می‌تواند گفت‌وگو را آسان‌تر کند.

اگر خودتان در خانواده‌ای بزرگ شده‌اید که این موضوع‌ها در آن گفته نمی‌شد، طبیعی است که حرف زدن برایتان سخت باشد. می‌توانید همین را صادقانه به دخترتان بگویید: اینکه در نوجوانی کسی این‌ها را به شما نگفت و می‌خواهید تجربهٔ او متفاوت باشد. این صداقت، فاصله را کم می‌کند و به او نشان می‌دهد شما هم در این مسیر همراهش هستید.

با سؤال‌های سخت یا خجالت‌آور چه کنیم؟

به سؤال‌های سخت صادقانه، کوتاه و در حد سن او پاسخ دهید و از اینکه پرسیده، تشکر کنید. سؤالی که بی‌پاسخ بماند یا با واکنش تند روبه‌رو شود، به این پیام تبدیل می‌شود که «جواب این سؤال را باید جای دیگری پیدا کرد».

اگر سؤالی غافلگیرتان کرد، اشکالی ندارد که بگویید سؤال خوبی است و کمی بعد، وقتی آماده‌تر بودید، به آن برمی‌گردید. مهم این است که واقعاً برگردید. اگر نمی‌دانید چقدر توضیح بدهید، از خودش بپرسید چه شنیده یا چه چیزی باعث این سؤال شده است؛ پاسخ او معمولاً نشان می‌دهد چه مقدار اطلاعات لازم دارد.

گاهی پشت یک سؤال ساده، نگرانی یا تجربه‌ای پنهان است. اگر احساس کردید چیزی دختر را آزار می‌دهد، با آرامش و بی‌سرزنش جویا شوید.

نقش مدرسه، دوستان و اینترنت چیست؟

دختر شما به‌هرحال از مدرسه، دوستان و اینترنت دربارهٔ بلوغ چیز‌هایی خواهد شنید؛ نقش شما این است که منبع قابل‌اعتمادی باشید که این اطلاعات را با او مرور و اصلاح کند. بخشی از آنچه در فضای مجازی دیده می‌شود نادرست، ترسناک یا نامتناسب با سن است.

چند پیشنهاد:

• گاه‌به‌گاه بپرسید در مدرسه یا میان دوستان چه حرف‌هایی دربارهٔ بلوغ زده می‌شود.
• دربارهٔ تصویر‌های غیرواقعی بدن در شبکه‌های اجتماعی حرف بزنید و یادآوری کنید بدن‌های واقعی گوناگون‌اند.
• قانون‌های روشن و توضیح‌داده‌شده برای استفاده از اینترنت داشته باشید و دربارهٔ امنیت آنلاین، از جمله نفرستادن عکس و اطلاعات شخصی، گفت‌وگو کنید.

چه زمانی کمک حرفه‌ای لازم است؟

اگر روند بلوغ از محدودهٔ معمول بیرون است یا دختر با تغییر‌های بدن یا احساساتش به‌شدت کلنجار می‌رود، کمک حرفه‌ای لازم است. نشانه‌هایی که ارزیابی می‌خواهند در بخش «چه زمانی فوراً مراجعه کنید» آمده‌اند؛ از جمله شروع بلوغ پیش از ۸ سالگی یا شروع نشدن قاعدگی تا ۱۵ سالگی.

گاهی هم مشکل پزشکی در کار نیست و فقط شما احساس می‌کنید نمی‌دانید از کجا شروع کنید، یا دختر ترجیح می‌دهد با کسی بیرون از خانواده حرف بزند. در این حالت، جلسه‌های آموزش بلوغ با یک ماما یا مشاور آشنا با این دوره می‌تواند فضایی امن و بی‌قضاوت فراهم کند.

بلوغ برای دختر شما سفری است که تنها رفتنش ترسناک‌تر است. لازم نیست کامل باشید؛ کافی است در دسترس، صادق و آرام بمانید تا بداند هر سؤالی دارد، جایی برای پرسیدنش هست.